Kronika Oliwska

Redaktorki Kroniki życzą wszystkim Czytelnikom Szczęśliwego Nowego Roku. Bądźcie dla siebie dobrzy, pomagajcie sobie nawzajem, pamiętajcie o własnych potrzebach i odpoczynku. Czytajcie Kronikę Oliwską i dzielcie się swoimi wspomnieniami. 

Czy wiecie, że 2 stycznia 1952 roku uruchomiono na istniejącym od 1870 roku dworcu w Oliwie linię Szybkiej Kolei Miejskiej? Dzisiaj to codzienność ułatwiająca nam transport bez korków, ale czy są tu czytelnicy pamiętający to wydarzenie? 

3 stycznia 1926 roku był dniem rozpoczęcia pracy jako biskupa diecezjalnego przez Edwarda O'Rourke. Dzień wcześniej został mianowany na to stanowisko. Od wiosny 1927 roku zamieszkiwał w Oliwie w danym klasztorze, na pierwszym piętrze zachodniego krużganka. Rezygnację z urzędu biskupa złożył w 1937 roku. Watykan przyjął ją kilka miesięcy później. O'Rourke opuścił Gdańsk na zawsze, a w 1943 roku zmarł w Rzymie. Tam go pochowano, ale w 1972 roku jego szczątki sprowadzono do Oliwy i złożono w krypcie biskupów gdańskich.

Dwa lata temu, 4 stycznia 2024 roku zmarła Regina Liczmańska-Małek, córka Alfa Liczmańskiego, mieszkanka Oliwy. Pani Regina była nauczycielką, archiwistką, wieloletnią pracownicą biblioteki PAN. Pogrzeb odbył się w Oliwie 10 stycznia, a mszę odprawił duszpasterz środowisk artystycznych ksiądz Krzysztof Niedałtowski.

Pierwszy w tym roku wernisaż w Oliwskim Ratuszu Kultury zgromadził wielbicieli i zainteresowanych nietypową ceramiką. Artystka Blanka Kamińska pokazała swoje rzeźby "Głowy" inspirowane kulturą japońską i będące częścią jej pracy dyplomowej z 2024 roku. Podczas wernisażu goście usłyszeli, że prezentowane prace są konsekwencją pracy rzeźbiarskiej, że dopóki artystka z nimi pracuje, są dla niej żywe i bardzo ją angażują. Wystawa potrwa do końca miesiąca. 

Redaktorki Kroniki zainteresowała pewna informacja przekazana przez księdza Iwickiego w książce "Oliwa wczoraj i dziś". Otóż podobno proboszczowie oliwskiej katedry do dzisiaj korzystają z biurka zapisanego im w testamencie przez księżniczkę Marię von Hohenzollern-Hechingen właśnie 6 stycznia 1888 roku. Księżniczka mieszkała w Pałacu Opatów w latach 1869-1888, a kamień nagrobny z inskrypcjami znajduje się na lewo od ambony. 

7 stycznia 1660 roku jest datą pamiętną, bo nasz kraj stanął wówczas przed szansą zawarcia pokoju po wyniszczającej wojnie ze Szwecją. Właśnie tego dnia w klasztorze oliwskim rozpoczęły się nader długie rozmowy i rokowania. Ostatecznie doprowadziły do podpisania traktatu pokojowego w maju, ale poprzedził je cały szereg trudnych negocjacji, dramatycznych wydarzeń w tym śmierci Karola Gustawa. Przyznać jednak trzeba, że zmarły w lutym król  Szwecji stawiał twarde warunki i nie okazywał skruchy za zniszczenia i grabieże. Ostatecznie król Polski Jan Kazimierz zrzekł się pretensji do tronu Szwecji, a Szwedzi obiecali oddać zagrabione dzieła. 

8 stycznia 1919 roku w budynku przy obecnej ulicy opata Jacka Rybińskiego 9 (czyli Bibliotece Oliwskiej) odbyło się posiedzenie Rady Ludowej. W budynku mieściły się hotel i kawiarnia. Radzie przewodniczył Franciszek Lehmann, kupiec z Polanki 126. Celem Rady w tamtym czasie było przygotowanie wyborów do gminy i umieszczenie w radzie jak największej liczby Polaków. Niestety do rady weszło tylko trzech Polaków; konkurencja niemiecka była zbyt duża. 

9 stycznia 2025 roku w kamienicy przy ulicy Asnyka w Oliwie wybuchł pożar. Obrażenia odniósł 41-letni mężczyzna, który niestety zmarł następnego dnia w szpitalu. Straż ewakuowała mieszkańców kamienicy wyższych dwóch wyższych pięter używając kapturów ucieczkowych. Niestety remont mieszkania na parterze nadal trwa, a mieszkańcy mimo zimy walczą z wilgocią, która w wyniku gaszenia pożaru solidnie weszła do piwnic.

W południe do oliwian przyszedł ALERT o możliwych intensywnych opadach śniegu. Redaktorki apelują do wszystkich mieszkańców: dokarmiajcie ptaki. W naszych ogrodach wiszą własnoręcznie wykonane karmniki i kulki z ziaren i smalcu. Sikorki korzystają, wykłócają się, przeganiają. Ptakom potrzeba naszego wsparcia. Choć tak naprawdę robimy to przecież trochę egoistycznie, by popatrzeć na urocze żółte brzuszki, zawiesić się na chwilę w codzienności, doświadczyć prostej przyjemności patrzenia na naturę.

W Księgarni Kameralnej Książka i Wino dzisiaj o godz. 16:00 odbył się pierwszy w tym roku wernisaż malarstwa i rysunku Joanny Dąbrowskiej. Abstrakcyjne (i nie tylko) pejzaże, portrety, wspomnienia. Wystawa potrwa do końca stycznia.

Redaktorki Kroniki zawsze prawie jednakowo wzruszają ludzie zafascynowani życiem ptaków, fotografujący je w rozlewiskach rzek, brodzący na podmokłych terenach w ciszy, by podejrzeć ptasie gody lub "zawieszający się" podczas rozmowy, by po chwili zawołać: słyszałaś? to trznadel! Kronika przypomina zatem dzisiaj wydarzenie z 2018 roku, gdy w siedzibie Rady Dzielnicy Oliwa spotkali się miłośnicy wypraw ornitologicznych - Grupa OTOP. Czy ktoś z Was, uczestników tamtej i innych pogawędek chciałby podzielić się z Kroniką swoimi wrażeniami, wzruszeniami, opowieścią? Serdecznie zapraszamy!

W katedrze oliwskiej znajduje się kilka obrazów autorstwa wybitnego gdańskiego malarza Hermana Hana. Wykład pt. "Mistrz światła i cienia. Życie i twórczość Hermana Hana" wygłosiła dzisiaj w Czarnej Sali na parterze Domu Duszpasterskiego przy kościele św. Mikołaja pani Sabina Rogalska-Antosik. Warto dodać, że miejsce wykładu trochę wiąże się z historią Oliwy, bo braci dominikanów z Krakowa do Gdańska zaprosił książę Świętopełk, ten sam, który w 1224 roku nadał cystersom oliwskim liczne przywileje.

Czy wiecie, że w Oliwie działa Stowarzyszenie dla Osób z Chorobą Parkinsona i Chorobami Zwyrodnieniowymi Mózgu oraz Opiekunów? Podejmuje ono działania mające na celu poprawę najbardziej newralgicznych umiejętności w nietuzinkowy sposób: przez arteterapię, zajęcia ruchowe i inne pobudzające  aktywność i wspierające leczenie. Grafik ich działań jest wyjątkowo bogaty, a akurat 13 stycznia odbyły się zajęcia z ceramiki. Czy są tu Czytelnicy, którzy podzielą się wiedzą na temat życia z chorobą, wspierania innych w chorobie? Czy zechcecie o tym opowiedzieć? Kronika chętnie wysłucha takich opowieści.

Dzisiaj o godz. 18:00 pierwsze w tym roku Kino w Pałacu, czyli seanse filmowe w oliwskim Pałacu Opatów powitało gości X częścią serii "Dzieje Kultury Polskiej" oraz dokumentem o Stanisławie Wyspiańskim. Wstępem i komentarzem projekcję poprzedził Kacper Nadolski. Na wydarzenie wstęp był (i będzie) bezpłatny, ale liczba miejsc jest ograniczona. Filmy przybliżyły polską kulturę artystyczną, która rozwijała się intensywnie mimo tego, że Polska znajdowała się pod zaborami. Przywołano słynne "ogrody kulturalne", jak Zofiówka założona przez Stanisława Szczęsnego Potockiego czy Puławy Izabeli Czartoryskiej, na które zaborcy patrzyli niechętnie. 

Od końca grudnia 1913 roku do około 10 stycznia trwał na Bałtyku sztorm stulecia. Z 9 na 10 stycznia najbardziej ucierpiały kąpielisko na Westerplatte, Dom Zdrojowy, zniszczone zostało molo w Jelitkowie. Przez kolejne dni prasa pisała o skutkach wysokiej fali, a dzisiaj można oglądać archiwalne zdjęcia. Molo, kabiny kąpielowe i dom zdrojowy w Jelitkowie, niegdyś należącym do dóbr cysterskich, zostały doszczętnie połamane i wyrzucone w kawałkach w głąb lądu.

W dzisiejszy wieczór Księgarnia Kameralna zmieniła się w "Karczmę Pod Trzeźwym Bardem". Goście mogli uczestniczyć w koncercie - spektaklu "Co słyszał jesion" i posłuchać gry na ponad trzydziestu etnicznych instrumentach oraz opowieści i mitów słowiańskich.  

Wieści ze staraoliwa.pl: Dnia 17 stycznia o godz. 10:00 Trójmiejska Grupa Lokalna OTOP zaprosiła na "Ptasią Godzinkę", czyli coroczne stacjonarne liczenie ptaków (nie tylko) przy karmnikach. Zima trzyma mocno, po intensywnych opadach śniegu obrzeża ulic i chodników są zmrożone, a plaże zmieniły się prawie w lodowiska. Ptaki szybko się uczą i korzystają z naszej pomocy, zatem pomagajmy im przetrwać i nie zapominajmy o uzupełnianiu karmników. "Ptasia Godzinka" przy Stawie Młyńskim to wydarzenie dla każdego zainteresowanego ptakami. Kto był? Kto liczył?  

"Niech żyje karnawał! Ona jedna, ich dwóch" - dzisiaj o godz. 18:00 w Oliwskim Ratuszu Kultury goście mogli posłuchać jednego sopranu i dwóch tenorów w estradowym show. Koncert zapamiętano jako pełen radości, dobrej energii i wspaniałych głosów artystów młodego pokolenia. Wystąpili: Solomiya Kachala, Nazarii Kachala i Andrzej Michałowski. Na fortepianie grała Emilia Grażyńska. 

W Oliwie na rogu ulic Tetmajera i Wita Stwosza od paru miesięcy działa kawiarnia LAS. Właściciele zapowiadają, że wkrótce, po remoncie piętra, będą organizować wydarzenia kulturalno-sportowe, ale teraz zapraszają na kawę i inne napoje. Redaktorka Anna: prawie codziennie mijam las schodząc moją uliczką w dół i od paru tygodni obserwuję czapy śniegu pokrywające pastelowe stoliki i krzesła. Mróz trzyma i śnieg prawie się nie topi. Jeszcze miesiąc temu zdarzało się, że miłośnicy kawy siadali na zewnątrz i grzali dłonie na kubkach, a twarze w jesiennych promieniach słońca. Teraz śnieg zniwelował wszelkie krawędzie, ale wewnątrz światło pali się do wieczora. Widzę, że wewnątrz zawsze jest sporo gości. Lubię zaglądać w mijane okna.

20 stycznia 2024 roku zmarła Danuta Rolke-Poczman, szefowa Domu Zarazy, społeczniczka, dusza artystyczna i inicjatorka idei Domów Sąsiedzkich. Miała 86 lat. Jej pogrzeb odbył się osiem dni później na oliwskim cmentarzu. Jej wielką zasługą było umiejętne, serdeczne łączenie pokoleń: ludzi bardzo młodych i dojrzałych emerytów, a jej postrzeganie świata chyba opierało się na tej łączności. Miała rację.

W obecnym Muzeum Diecezjalnym w południowym krużganku klasztoru znajduje się pawilonik studzienny. Krata w posadzce wskazuje miejsce dawnej fontanna w kształcie kunsztownie wykonanego z brązu drzewa oliwnego. Wodę do niego doprowadzono dzięki systemowi rurociągów ze źródlanych wyżyn Góry Dantyszka. Drewniane wodociągi powstały według projektu brata konwersa Dawida zmarłego 21 stycznia 1736 roku. Zasilały one także fontannę stojącą między kościołem klasztornym a budynkiem opactwa. Co ciekawe podczas robót ziemnych w 1940 roku w obecnym parku oliwskim i na ulicy Leśnej natrafiono na dawne struktury wodociągowe.

22 stycznia 1763 roku biały habit cysterski przywdział Jan Wulff. Przyjął imię Michał. Tego samego roku wraz z grupą ponad dwudziestu pomocników rozpoczął budowę organów oliwskich, dzisiaj słynnych na cały świat. Budowa trwała 25 lat. Organy mają piszczałki od najmniejszych wielkości ołówka po 10-metrowe, w sumie jest ich ponad sześć tysięcy! Jesteśmy dumni z oliwskich organów i koncertów w naszej katedrze, zatem data warta zapamiętania.

23 stycznia 1187 roku zmarł książę Subisław I, którego wizerunek w płaszczu książęcym autorstwa gdańskiego malarza Hermanna Hana znajduje się w prezbiterium. Książę klęczy patrząc w górę ku Madonnie z Dzieciątkiem i ofiarując jej model oliwskiego zespołu klasztornego, ale z XVII wieku, a nie z czasów mu współczesnych. Jeśli chcielibyśmy sięgnąć do legendy, to klasztor powstał w miejscu, w którym pustelnik opatrzył ranę księcia polującego w tych okolicach. Pogański książę we śnie miał ujrzeć anioła z gałązką oliwną, co skłoniło go do przyjęcia wiary chrześcijańskiej. Przyjął chrzest i z wdzięczności za odzyskanie zdrowia zbudował w tych stronach klasztor, zaś miejsce nazwał Oliwą. 

Zimno, panie, zimno - mówili goście wchodzący na dzisiejsze wydarzenie muzyczno-słowne w Oliwskim Ratuszu Kultury - zaraz rozgrzeje nas muzyka. O godz. 19:00 artyści - Małgorzata Zienkiewicz, Jarosław Ziętek, Michał Mantaj i Aleksander Rzepczyński przedstawili własną adaptację spektaklu z 1981 roku Wasowskiego i Przybory "Telefon zaufania". Goście usłyszeli znane piosenki, wówczas wykonane przez Hannę Banaszak: "Ja dla pana czasu nie mam", "Żegnaj kotku", "Panienka z temperamentem", "Jak pan mógł" i wiele innych wzbudzających nostalgiczne uśmiechy.

Kuźnia Wodna w Oliwie (Oddział Muzeum Gdańska) jak co roku przyłącza się do grania w Wielkiej Orkiestrze Świątecznej Pomocy. Jak sami napisali: "działamy razem i dosłownie przekuwamy to we wsparcie!" Ci, którzy wybrali się dzisiaj do Kuźni mogli zobaczyć unikatowy srebrny żeton przetopiony z biżuterii przekazanej przez pracowników Muzeum i wystawiony na sprzedaż. Cały dochód został przeznaczony na WOŚP. Poza tym były i inne atrakcje, a w ten mroźny dzień Kuźnia przyciągała nie tylko prawdziwym ogniem, ale serdecznością i chęcią pomocy. 

26 stycznia 1950 roku w Oliwie, przy Alei Grunwaldzkiej, na rogu ulicy Obrońców Poczty Polskiej otwarto pierwszy mleczny bar o nazwie "Biały Zdrój". Działał jeszcze dekadę temu, ale stan budynku niestety nie pozwalał na jego dalsze użytkowanie. Przeznaczono go do rozbiórki i dość szybko postawiono biurowiec. Obecna gastronomia, czyli "Bistro Oliwa" to skrajnie inny lokal, z pięknym designem, dobrą kuchnią i ciekawostkami z Oliwy, których można posłuchać w czasie wizyty... w toalecie. Kto pamięta dawny "Biały Zdrój"? A kto lubi zaglądać do "Bistro Oliwa"?

Olivia Centre niezmiennie zaprasza na Piętro Widokowe. W każdy wtorek i czwartek goście w wielu powyżej 60 lat do godz. 16:00 mogą skorzystać z tej atrakcji za darmo. Oliwianka Magda: Ja już od sześciu lat mogę korzystać z przywilejów emerytki, ale dopiero parę dni temu dowiedziałam się, że w Oliwie poza Pachołkiem mamy jeszcze taki punkt widokowy. Poszłam dzisiaj i okazało się, że zima z tej wysokości jest znacznie piękniejsza. Posiedziałam przy herbacie z cytryną i zrobiło mi się miło, że jestem emerytką. Myślę, że w następnym tygodniu wrócę z książką. 

Jak w każdą środę także dzisiaj o godz. 15:00 można było bezpłatnie uczestniczyć w konwersacjach po angielsku. Wszyscy, którym zależy na oswojeniu się z językiem, nabraniu odwagi w mówieniu, zyskaniu doświadczenia i po prostu miłym spędzeniu czasu przy jednoczesnej praktyce języka angielskiego są mile widziani w sali na piętrze Oliwskiego Ratusza Kultury. Udział jest bezpłatny dzięki dofinansowaniu Miasta Gdańska. 

W Oliwskim Ratuszu Kultury odbyło się spotkanie autorskie z Wojtkiem Korsakiem, zorganizowane w związku z promocją albumu fotograficznego „Paryż w panoramie analogowej”. Spotkanie poprowadził Jacek M. Kozłowski, który przybliżył sylwetkę autora oraz kontekst powstawania albumu. Publikacja jest rezultatem dwudziestu lat fotografowania Paryża przy użyciu panoramicznego aparatu analogowego Noblex 135U, a zaprezentowane w niej prace ukazują miasto w charakterystycznej, czarno-białej, panoramicznej formie. Spotkanie było okazją do rozmowy o fotografii analogowej, długofalowym procesie twórczym oraz osobistych relacjach autora z miastem. Wojtek Korsak – artysta-fotograf, wykładowca i podróżnik, Polak i Francuz – jest autorem kilku wyróżnionych albumów fotograficznych oraz bogatego zbioru czarno-białych negatywów dokumentujących Paryż. Jego prace znajdują się m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Historii Fotografii w Krakowie, a także w licznych kolekcjach prywatnych w Polsce i za granicą.
 

30 stycznia 1936 r. w świetlicy VIII Drużyny Harcerek w Oliwie odbyło się uroczyste spotkanie opłatkowe. Harcerki oraz zaproszeni goście zebrali się, aby wspólnie podzielić się opłatkiem i spędzić czas w serdecznej atmosferze. Uroczystość uświetniły występy chóru harcerzy, który zaprezentował pieśni harcerskie i kolędy. Spotkanie było okazją do umocnienia więzi drużynowych oraz podtrzymania tradycji i ducha harcerskiej wspólnoty.

Od 31 stycznia 1569 roku przez 24 lata urząd przeora oliwskiego pełnił Clemens Montau. Jego płyta nagrobna znajduje się tuż przed kaplicą Chrzcielną, czyli św. Nepomucena. Ciekawostką jest to, że przeora pozbawiono urzędu, bowiem doprowadził do upadku obyczajów zakonnych. Montau zmarł kilkanaście lat po "przejściu na emeryturę".